De Vereeniging vereeuwigd

Hilversum, 24 februari 2025

In 2021 vierde loge De Gooische Broederschap haar 125-jarige bestaan. Dat was een mooie aanleiding om ook gebouw "De Vereeniging" eens in het zonnetje te zetten. Want behalve dat de loge sinds 1905 daar de kleine zaal huurde op donderdagavond, werd de grote zaal met de komst van de omroepen in de jaren '20 ook verhuurd aan de diverse radio-orkesten.

Gebouwd als een kleine kerk, viel de akoestiek van de ruimte goed in de smaak. Tot in de jaren 1980 was "De Vereeniging" de vaste stek van het Groot Omroepkoor. Ook vonden er de examens van het Hilversums Conservatorium plaats. Het conservatorium verhuisde in de jaren '90 naar Amsterdam, en het Groot Omroepkoor naar het MCO. Toch wordt tot de dag van vandaag de ruimte gebruikt voor repetities en muziekopnames, met name van filmmuziek.

Bedacht werd om de akoestiek van de ruimte te vereeuwigen middels de firma AudioEase uit Utrecht. Zij werden uitgenodigd om de kapel te "samplen". Met een speaker wordt dan een geluidssignaal de zaal ingestuurd om het dan met een 5.1 surround microfoonopstelling weer op te nemen. De opnames worden geanalyseerd en omgezet naar een algoritme. Met de AltiVerb software van AudioEase kan dit algoritme gebuikt worden om iedere opname van de galm van gebouw "De Vereeniging" te voorzien. Deze software wordt over de hele wereld gebruikt.

Op 30 augustus 2021 was het zover en kwamen Arjen en Aram van AudioEase naar Hilversum. Zij vertelden dat het idee van het samplen van een akoestiek was ontstaan uit frustratie. Bij het opnemen van concerten klaagden de technici over het gekuch en gehoest van mensen tijdens de opnamen. Natuurlijk wil je de akoestiek van het concertgebouw in Amsterdam meenemen in je opname, en ook het geluid van het applaus hoort erbij. Maar helaas zijn dat nou net de microfoons die ook alle andere geluiden oppikken. Zo ontstond dus de behoefte om de galm van de zaal kunstmatig aan een opname te kunnen toevoegen, en de microfoons voor het applaus alleen maar aan te zetten als dat nodig was. Dit leidde tot de ontwikkeling van een technologie die "convolution reverb" heet.

Het idee is dat je een geluidje als een puls de ruimte in stuurt, en dan kijkt wat er terugkomt. Zo kun je analyseren wat een ruimte met het geluidje doet. Je wilt dit doen met lage tonen, midden en hoge tonen. Een ruimte reageert immers verschillend op de diverse frequenties. De analyse-software zit knap in elkaar. Alle pulsjes worden strak achter elkaar gezet. De traagheid van ons oor maakt dat wij dat als een pieptoon horen. Deze pieptoon wordt van laag naar hoog geslingerd en weer terug. Dit wordt een "sweep" genoemd. Zo worden alle frequenties in het hoorbare bereik gesampled.

De akoestiek van gebouw "De Vereeniging" maakt wat mij betreft sinds de jaren 1920 deel uit van het culturele erfgoed van Hilversum. Deze is nu meegenomen in versie 8 van de AltiVerb software. Dankjewel, Arjen van der Schoot en Aram Verwoest van AudioEase. Niet alleen is het geluid van De Vereeniging nu vereeuwigd, maar kan het nu ook gedeeld worden met de wereld.